مفاهیم کلیدی در نرم افزار تولید ABP، از ساختار تولید تا برنامه‌ریزی منابع سازمان

از تعریف BOM و روتینگ تولید تا صدور دستور تولید و ثبت کارت واقعی، نرم افزار تولید ABP سیاق تمامی مراحل برنامه‌ریزی و کنترل تولید را پوشش می‌دهد.
تاریخ انتشار: 1405/03/19
مدیریت تولید در سازمان‌های صنعتی تنها به صدور دستور تولید محدود نمی‌شود. امروزه کارخانه‌ها برای دستیابی به بهره‌وری بالاتر، کاهش هزینه‌ها، کنترل دقیق مواد اولیه، مدیریت ظرفیت تجهیزات و افزایش دقت برنامه‌ریزی نیازمند یک سیستم یکپارچه تولید هستند که بتواند تمامی اجزای زنجیره تولید را به یکدیگر متصل کند.
نرم افزار تولید ABP سیاق با ایجاد یک ساختار استاندارد برای برنامه‌ریزی، کنترل و پایش فرآیندهای تولید، امکان مدیریت کامل عملیات تولید را از مرحله تعریف محصول و مواد اولیه تا ثبت عملکرد واقعی خطوط تولید فراهم می‌کند.
در این مقاله با مهم‌ترین مفاهیم پایه‌ای سیستم تولید ABP آشنا می‌شویم؛ مفاهیمی که هسته اصلی برنامه‌ریزی تولید، کنترل ظرفیت، مدیریت منابع و محاسبه بهای تمام شده را تشکیل می‌دهند.

فعالیت (Activity)؛ کوچک‌ترین واحد قابل برنامه‌ریزی در تولید

فعالیت، کوچک‌ترین واحد کاری در فرآیند تولید است که برای انجام یک عملیات مشخص تعریف می‌شود. هر فعالیت قابلیت زمان‌بندی، تخصیص منابع، اندازه‌گیری عملکرد و کنترل هزینه را دارد. در واقع زمانی که مدیر تولید قصد دارد بخشی از فرآیند را به‌صورت مستقل کنترل یا برنامه‌ریزی کند، آن بخش به‌عنوان یک فعالیت تعریف می‌شود.
نمونه فعالیت‌ها:
  • شارژ زغال سنگ در کوره
  • برش قطعات
  • رنگ‌آمیزی محصول
  • مونتاژ یک زیرمجموعه
  • کنترل کیفیت یک قطعه
از نظر شرکت راهکار نوین سیاق، نکته مهم این است که هرچه فعالیت‌ها ریزتر تعریف شوند، دقت برنامه‌ریزی افزایش می‌یابد اما حجم عملیات برنامه‌ریزی نیز بیشتر خواهد شد. در مقابل، تعریف فعالیت‌های کلی‌تر، فرآیند برنامه‌ریزی را ساده‌تر می‌کند اما امکان کنترل جزئیات کاهش می‌یابد.
نرم افزار تولید ABP این امکان را فراهم می‌کند که سازمان متناسب با پیچیدگی فرآیندهای خود سطح مناسبی از تفکیک فعالیت‌ها را تعریف کند.

عملیات (Operation)؛ مجموعه‌ای از فعالیت‌های مرتبط

عملیات از تجمیع چند فعالیت مرتبط تشکیل می‌شود که در کنار یکدیگر یک خروجی مشخص و قابل تحویل ایجاد می‌کنند.
به بیان ساده، اگر چند فعالیت به‌تنهایی ارزش اندازه‌گیری نداشته باشند اما در کنار یکدیگر یک نتیجه مشخص ایجاد کنند، در قالب یک عملیات تعریف می‌شوند.
به‌عنوان مثال در فرآیند ذوب:
  • پر کردن مخزن مواد اولیه
  • انجام عملیات ذوب
  • تخلیه مواد مذاب
هر یک از این فعالیت‌ها توسط منابع متفاوتی انجام می‌شوند اما خروجی نهایی آن‌ها یک عملیات واحد به نام «ذوب» است.
در زمان برنامه‌ریزی تولید، مدیر کارخانه معمولاً بر مبنای عملیات برنامه‌ریزی می‌کند و نه بر اساس تک‌تک فعالیت‌ها. اما در زمان اجرای برنامه، سیستم تمامی فعالیت‌های زیرمجموعه را به‌صورت دقیق مدیریت و کنترل می‌کند.

ایستگاه کاری (Work Center)؛ مرکز تخصیص ظرفیت و برنامه‌ریزی

ایستگاه کاری محل انجام فعالیت‌های تولیدی است که دارای منابع مشخص انسانی یا تجهیزاتی می‌باشد. در واقع ایستگاه کاری واحد اصلی برنامه‌ریزی ظرفیت در کارخانه محسوب می‌شود و خروجی برنامه تولید معمولاً بر اساس ایستگاه‌های کاری تعریف و مدیریت می‌شود.
هر ایستگاه کاری می‌تواند شامل:
  • نیروی انسانی (Labor)
  • ماشین‌آلات (Machine)
  • تجهیزات تخصصی
  • ظرفیت‌های ترکیبی
باشد. برای مثال، ایستگاه رنگ شامل:
  • اپراتورهای رنگ
  • خطوط رنگ
  • تجهیزات خشک‌کن
  • تجهیزات کنترل کیفیت رنگ
در نرم افزار تولید ABP ظرفیت هر ایستگاه کاری به‌صورت دقیق تعریف شده و امکان برنامه‌ریزی بار کاری، کنترل ظرفیت و مدیریت گلوگاه‌های تولید فراهم می‌شود.

کارخانه (Plant)؛ بستر اجرای فرآیند تولید

کارخانه مجموعه‌ای از تجهیزات، نیروی انسانی، مواد اولیه و زیرساخت‌های تولید است که در آن محصولات تولید می‌شوند.
در ساختار نرم افزار تولید ABP، کارخانه بالاترین سطح سازماندهی تولید محسوب می‌شود و تمامی اطلاعات مربوط به:
  • محصولات
  • ایستگاه‌های کاری
  • عملیات‌ها
  • ظرفیت‌ها
  • برنامه‌های تولید
در بستر کارخانه مدیریت می‌شوند.

محصول (Product)؛ خروجی نهایی فرآیند تولید

محصول نتیجه نهایی تبدیل مواد اولیه، انرژی، دانش فنی و منابع تولید به یک کالای دارای ارزش اقتصادی است. در سیستم تولید، محصولات به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

محصول نهایی

محصولی که آماده فروش یا تحویل به مشتری است.

محصول نیمه ساخته

محصولی که هنوز بخشی از فرآیند تولید آن باقی مانده است اما نیازمند کنترل، شمارش، انتقال یا انبارش مستقل می‌باشد.
تعریف صحیح محصولات نیمه ساخته نقش مهمی در کنترل کیفیت، رهگیری تولید و محاسبه دقیق هزینه‌ها دارد.

BOM یا ساختار مواد اولیه (Bill Of Materials)

BOM یکی از مهم‌ترین اجزای هر سیستم تولیدی است. BOM فهرست تمامی مواد، قطعات و نیمه‌ساخته‌هایی است که برای تولید یک محصول مورد نیاز هستند و مقدار مصرف هر یک را مشخص می‌کند.
این ساختار مبنای:
  • برنامه‌ریزی مواد اولیه
  • تامین کالا
  • محاسبه بهای تمام شده
  • برنامه‌ریزی تولید
قرار می‌گیرد.
ساختار BOM معمولاً به شکل درختی تعریف می‌شود:
  • سطح صفر: محصول نهایی
  • سطح یک: نسخه‌های مختلف BOM
  • سطح دو: مواد اولیه و نیمه ساخته‌ها
در بسیاری از صنایع، نیمه‌ساخته‌ها خود دارای BOM مستقل هستند. نرم افزار تولید ABP امکان نمایش درختی نامحدود BOM را فراهم می‌کند تا مدیران بتوانند ساختار واقعی محصول را در تمامی سطوح مشاهده و تحلیل کنند.
برای مدیریت دقیق موجودی مواد و قطعات، ارتباط مستقیم BOM با سیستم انبار اهمیت بسیار زیادی دارد. همچنین اطلاعات BOM نقش اساسی در عملکرد سیستم MRP و فرآیند تامین کالا ایفا می‌کند.

روتینگ تولید (Routing)؛ نقشه اجرای فرآیند ساخت

روتینگ یا مسیر تولید مشخص می‌کند که یک محصول از چه مراحلی عبور می‌کند تا به محصول نهایی تبدیل شود.
در واقع روتینگ پاسخ این سؤال است:
«محصول چگونه تولید می‌شود؟»
روتینگ مشخص می‌کند:
  • چه عملیاتی باید انجام شود
  • عملیات‌ها به چه ترتیبی اجرا شوند
  • هر عملیات در کدام ایستگاه کاری انجام شود
  • چه منابعی درگیر تولید باشند
  • چه فعالیت‌هایی به‌صورت موازی یا متوالی اجرا شوند
به همین دلیل روتینگ یکی از مهم‌ترین ابزارهای برنامه‌ریزی ظرفیت و زمان‌بندی تولید محسوب می‌شود.

دستور تولید (Production Order)

دستور تولید سند رسمی آغاز فرآیند تولید است.
در این سند مشخص می‌شود:
  • چه محصولی تولید شود
  • چه تعداد تولید گردد
  • در چه تاریخی تحویل شود
  • چه مشخصات فنی داشته باشد
پس از ثبت دستور تولید، نرم افزار تولید ABP فرآیند برنامه‌ریزی را آغاز کرده و ظرفیت‌ها، مواد اولیه و زمان‌بندی اجرای عملیات را محاسبه می‌کند.

پلن تولید (Production Planning)

پلن تولید خروجی فرآیند برنامه‌ریزی است و مشخص می‌کند:
  • چه فعالیتی
  • توسط چه منبعی
  • در چه زمانی
  • با چه مقدار مواد اولیه
انجام شود.
برنامه تولید با استفاده از اطلاعات:
  • BOM
  • روتینگ
  • ظرفیت ایستگاه‌ها
  • منابع انسانی
  • تجهیزات تولید
تولید می‌شود.
در نرم افزار تولید ABP برنامه تولید به‌صورت خودکار محاسبه می‌شود اما مدیر برنامه‌ریزی می‌تواند در صورت نیاز اصلاحات لازم را به‌صورت دستی اعمال کند.
در سازمان‌هایی که پروژه‌های تولیدی پیچیده دارند، ارتباط برنامه تولید با مدیریت پروژه حرفه‌ای موجب افزایش دقت زمان‌بندی و کنترل پیشرفت عملیات خواهد شد.

کارت واقعی تولید؛ ثبت عملکرد واقعی خط تولید

برنامه‌ریزی زمانی ارزشمند است که امکان مقایسه آن با عملکرد واقعی وجود داشته باشد. کارت واقعی تولید مجموعه اطلاعات واقعی ثبت شده در خطوط تولید است که شامل:
  • فعالیت‌های انجام شده
  • زمان‌های واقعی اجرا
  • مواد مصرف شده
  • محصولات تولید شده
  • ضایعات ثبت شده
می‌باشد. هر کارت تولید به یک دستور تولید مرتبط است و امکان مقایسه مستقیم میان برنامه و عملکرد واقعی را فراهم می‌کند.
این اطلاعات مبنای:
  • کنترل بهره‌وری
  • تحلیل انحرافات تولید
  • ارزیابی عملکرد خطوط
  • محاسبه بهای تمام شده واقعی قرار می‌گیرند.
به همین دلیل ارتباط سیستم تولید با ماژول نرم افزاری بهایابی یکی از مهم‌ترین الزامات سازمان‌های صنعتی محسوب می‌شود.

نقش نرم افزار تولید ABP در یکپارچه‌سازی فرآیندهای تولید

نرم افزار تولید ABP سیاق با پوشش کامل مفاهیم پایه تولید، بستری یکپارچه برای مدیریت عملیات صنعتی فراهم می‌کند.
این راهکار علاوه بر برنامه‌ریزی و کنترل تولید، با سایر سامانه‌های سازمانی از جمله:
  • سیستم انبار
  • تامین کالا
  • MRP
  • قیمت تمام شده و بهایابی
  • مدیریت پروژه
  • داشبورد BI
  • BPMS
در ارتباط بوده و امکان ایجاد یک زنجیره کامل از برنامه‌ریزی تا تحلیل عملکرد را فراهم می‌سازد. نتیجه این یکپارچگی، افزایش بهره‌وری خطوط تولید، کاهش توقفات، کنترل دقیق منابع، بهبود تصمیم‌گیری مدیریتی و دستیابی به تصویری شفاف از وضعیت واقعی تولید در سطح سازمان است.

نقش BPMS در مدیریت فرآیندهای تولید

موفقیت برنامه‌ریزی تولید تنها به تعریف BOM، روتینگ یا دستور تولید وابسته نیست. در بسیاری از سازمان‌های صنعتی، چالش اصلی در هماهنگی میان واحدهای مختلفی مانند برنامه‌ریزی تولید، انبار، تدارکات، کنترل کیفیت، تعمیر و نگهداری و مدیریت پروژه است.
به همین دلیل بسیاری از کارخانه‌ها در کنار نرم افزار تولید ABP از نرم افزار BPMS سیاق استفاده می‌کنند تا فرآیندهای مرتبط با تولید را به صورت مکانیزه، استاندارد و قابل پایش مدیریت نمایند.
 
دیدگاه
دیدگاه‌ها و نظرات خود را بنویسید.
نام و نام خانوادگی
دیدگاه و نظرات

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.

x
maximize
از ژینو بپرس